طال و عیارهای آن: معیار سنجش خلوص و ارزش

مقدمه
طال، این فلز گرانبها و درخشان، از دیرباز نماد ثروت، زیبایی و قدرت بوده است و در طول تاریخ، کاربردهای فراوانی از ساخت جواهرات
گرفته تا ضرب سکه و سرمایهگذاری داشته است. یکی از مهمترین مفاهیمی که در ارتباط با طال وجود دارد و در هنگام خرید و فروش آن نقش
محوری ایفا میکند، مفهوم عیار است. عیار طال، معیار سنجش خلوص این فلز در یک قطعه است و درک آن برای هر خریدار، سرمایهگذار و
عالقهمند به طال ضروری است. این مقاله به صورت جامع به مفهوم عیار طال، نحوه تعیین آن، انواع عیارهای رایج و بهویژه استاندارد طالی ۱۸
عیار در ایران میپردازد.
عیار طال چیست و چه چیزی آن را مشخص میکند؟
تعریف عیار )Carat/Karat)
عیار طال )که در انگلیسی با K مخفف میشود( میزان خلوص طالی خالص موجود در یک آلیاژ )ترکیب فلزات( است. از آنجایی که طالی خالص
)طالی ۲۴ عیار( بسیار نرم و انعطافپذیر است، برای استفاده در ساخت زیورآالت و مصنوعات طال، آن را با فلزات دیگری مانند مس، نقره،
نیکل یا پاالدیم ترکیب میکنند تا استحکام و دوام کافی را برای استفاده روزمره پیدا کند و همچنین رنگپذیری آن تغییر کند.
مقیاس عیار
در مقیاس ۲۴ واحدی بیان میشود:
عیار طال معموالً
• طالی ۲۴ عیار )999.9 از 1000(: خالصترین نوع طال است که تقریباً ۹۹.۹ درصد آن از طالی خالص تشکیل شده است. این نوع طال به
دلیل نرمی زیاد، اغلب در قالب شمش یا سکههای خاص برای سرمایهگذاری استفاده میشود و برای ساخت جواهرات روزمره مناسب نیست.
• عیارهای پایینتر: هرچه عدد عیار کمتر باشد، درصد طالی خالص کمتر و درصد فلزات دیگر )آلیاژ( بیشتر است. برای مثال:
• طالی ۱۸ عیار )750 از 1000(: شامل ۱۸ واحد طال و ۶ واحد فلزات دیگر است، که به معنای ۷۵ درصد طالی خالص و ۲۵ درصد آلیاژ
است.
• طالی ۱۴ عیار )583 از 1000(: شامل ۱۴ واحد طال و ۱۰ واحد فلزات دیگر است، که به معنای تقریباً ۵۸.۳ درصد طالی خالص است.
تعیینکننده عیار
میزان طالی خالص در آلیاژ، عیار نهایی را مشخص میکند. این تعیین عیار در کارگاههای طالسازی و ریگیری )آزمایشگاههای معتبر سنجش
فلزات گرانبها( با روشهای دقیق و علمی مانند سنگ محک و تیزاب، یا روشهای پیشرفتهتر مانند اسپکتروفتومتر و XRF( طیفسنجی
)مثالً ۷۵۰ برای ۱۸ عیار( و شناسه تولیدکننده )معروف به “اَنگ” فلورسانس اشعه ایکس( انجام میشود. پس از تأیید عیار، کدی شامل عدد عیار
یا “ُمهر”( روی قطعه طال حک میشود.
چرا باید عیار طال را بدانیم؟
دانستن عیار برای مصرفکنندگان از جنبههای مختلف حائز اهمیت است:
.1 �� تعیین قیمت و ارزش: مهمترین تأثیر عیار، بر قیمت طال است. هرچه عیار باالتر باشد )طالی خالص بیشتری داشته باشد(، ارزش و قیمت
آن قطعه بیشتر است. هنگام خرید یا فروش، قیمت نهایی بر اساس عیار اعالمی و وزن محاسبه میشود.
.2 �� دوام و استحکام: همانطور که گفته شد، طالی ۲۴ عیار نرم است. فلزات آلیاژی مانند مس و نقره به طال استحکام میبخشند. بنابراین:
• طالی ۱۸ عیار )با ٪۲۵ فلزات دیگر( سختتر و مقاومتر در برابر خط و خش و تغییر شکل است.
• طالی ۲۴ عیار )خالص( نرم و شکنندهتر است و برای استفاده در جواهرات ظریف مناسب نیست.
.3 �� رنگ طال: ترکیب فلزات آلیاژی بر رنگ نهایی طال تأثیر میگذارد. به عنوان مثال:
با مس و نقره آلیاژ میشود. • طالی زرد:
معموالً
• طالی سفید: با فلزاتی مانند نیکل یا پاالدیم ترکیب شده و با روکش رودیوم پوشانده میشود.
• طالی رزگلد )قرمز(: با افزایش درصد مس به دست میآید.
.4 حساسیتهای پوستی: برخی افراد به فلزاتی مانند نیکل که در آلیاژهای پایینتر )مثل طالی ۹ یا ۱۰ عیار( استفاده میشوند، حساسیت دارند.
طالی ۱۸ عیار و باالتر، احتمال حساسیت کمتری دارند.
استاندارد طالی ۱۸ عیار در ایران
در ایران و بسیاری از کشورهای اروپای جنوبی و مدیترانه، استاندارد رایج و مورد تأیید برای مصنوعات طال، طالی ۱۸ عیار )۷۵۰( است.
• دلیل رواج: این عیار یک تعادل ایدهآل بین خلوص باال )۷۵ درصد طال( و استحکام و دوام مورد نیاز برای ساخت جواهرات ظریف و مقاوم در
برابر سایش روزمره ایجاد میکند.
• قوانین نظارتی: سازمان ملی استاندارد ایران، تولید و عرضه مصنوعات طال را با این عیار )۷۵۰( تحت نظارت دارد. خرید و فروش
مصنوعات با عیار کمتر از ۱۸ )در صورت عدم آگاهی و اعالم فروشنده( در بازار ایران تخلف محسوب میشود.
معموالً کد سه رقمی ۷۵۰ )معادل ۱۸ عیار( و کد شناسایی کارگاه تولیدی حک • تشخیص در ایران: روی مصنوعات طالی تولید داخل ایران،
میشود که خریداران میتوانند از طریق سامانههای سازمان استاندارد، اصالت و عیار آن را استعالم کنند.
• عیارهای دیگر در ایران: اگرچه ۱۸ عیار رایجترین است، در برخی مناطق جنوبی کشور، عیارهای باالتر مانند ۲۱ و ۲۲ )به دلیل ترجیح
رنگ زرد پررنگتر( نیز به صورت محلی مرسوم هستند. همچنین، سکه بهار آزادی با عیار ۲۱.۶ )۹۰۰ از ۱۰۰۰( ضرب میشود.
نتیجهگیری
عیار طال، معیار کلیدی است که خلوص، دوام، رنگ و در نهایت ارزش اقتصادی یک قطعه طال را تعیین میکند. درک اینکه طالی خالص )۲۴
عیار( بسیار نرم است و نیاز به ترکیب با فلزات دیگر برای ساخت مصنوعات دارد، به درک مفهوم عیار کمک میکند. برای مصرفکنندگان،
آگاهی از این موضوع، بهویژه استاندارد بودن طالی ۱۸ عیار )۷۵۰( به عنوان رایجترین و استانداردترین عیار مصنوعات در ایران، برای انجام
یک خرید آگاهانه و مطمئن و تضمین سرمایه اهمیت حیاتی دارد. بنابراین، همیشه قبل از خرید، به عدد حک شده روی طال توجه کرده و در
صورت نیاز از فروشنده اطالعات کامل عیار را جویا شوید