طلای رنگارنگ: از زرد درخشان تا رزگلد دلربا؛ دنیای رنگها در صنعت طلاسازی و راز آبکاری
مقدمه :
طلا، این فلز گرانبها و درخشان، از دیرباز نماد ثروت، زیبایی و جاودانگی بوده است. اگرچه در ذهن عموم مردم طلا همیشه به رنگ زرد کالسیک شناخته میشود، اما صنعت طلاسازی با استفاده از علم آلیاژسازی (ترکیب طلا با فلزات دیگر) و هنر آبکاری، توانسته است طیف شگفت انگیزی از رنگها را به این فلز ارزشمند ببخشد. این رنگها نه تنها به تنوع و زیبایی زیورالات کمک میکنند، بلکه خواص مکانیکی و مقاومت آنها را نیز بهبود میبخشند. در این مقاله، به معرفی رنگهای رایج طلا و فرآیند جذاب و حیاتی آبکاری طلا برای ایجاد این رنگها به زبانی ساده میپردازیم.
رنگهای مختلف طلا در صنعت طلا سازی :
طلای خالص (۲۴ عیار) فلزی بسیار نرم و به رنگ زرد پررنگ است. برای ساخت زیورآلات، طلا را با فلزات دیگر ترکیب میکنند تا هم سخت تر و مقاومتر شود و هم رنگ آن تغییر کند. این ترکیب، همان چیزی است که به آن آلیاژ طلا میگویند.
رنگهای طلا به صورت متنی:
.1 طلای زرد:
• ترکیب اصلی: نقره و مس.
• توضیحات: رایج ترین و سنتی ترین رنگ طلاست. طلای زرد ۱۸ عیار از ٪۷۵ طلا و ٪۲۵ نقره و مس تشکیل شده است.
.2 طلای سفید:
• ترکیب اصلی: نیکل، پالادیوم، منگنز یا پلاتین.
برای افزایش درخشش و جلوگیری از کدر شدن، روی آن روکش معمولا رادیوم (فلزی از خانواده پلاتین) کشیده میشود.
• توضیحات: برای سفید شدن طلا، آن را با فلزات سفید ترکیب میکنند.
.3 طلای رزگلد (طلای صورتی):
• ترکیب اصلی: مس (به مقدار زیاد) و کمی نقره.
• توضیحات: رنگ صورتی یا متمایل به قرمز رزگلد به دلیل وجود مقدار بالای مس در آلیاژ است. هرچه مس بیشتر باشد، رنگ قرمزتر میشود.
.4 طلای سبز:
• ترکیب اصلی: نقره و کادمیوم (یا نقره و روی).
• توضیحات: رنگ سبز متمایل به زرد کمرنگ به دلیل غلظت بالای نقره در ترکیب ایجاد میشود.
فرآیند آبکاری طلا (روکش طلا) به زبان ساده آبکاری طلا ( Plating Gold ) در واقع روکش کردن یک قطعه فلزی (مثل نقره، برنج، یا حتی طلای کم عیار) با لایه های بسیار نازک از طلای خالص یا آلیاژ طالست که
به دلایل زیر انجام میشود:
. این کار معمولا :
.1 زیبایی و درخشندگی: طلای ۲۴ عیار براق تر از طلای ۱۸ عیار است. برای درخشندگی بیشتر، روی طلای ۱۸ عیار را با طلای ۲۴ عیار آبکاری میکنند.
تبدیل رنگ طلای زرد به سفید یا رزگلد.
.2 تغییر رنگ: رایج ترین دلیل در صنعت جواهرسازی، مثلا
.3 محافظت: جلوگیری از کدر شدن و سیاه شدن فلز زیرین )به خصوص نقره(.
️�� آبکاری چگونه انجام میشود؟ )تکنیک الکترولیز(
آبکاری یک فرآیند شیمیایی-الکتریکی است که به آن الکترولیز میگویند:
تمیز و عاری از هرگونه چربی و آلودگی باشد. این مرحله
.1 آمادهسازی )تمیزکاری(: اول از همه، جواهری که قرار است آبکاری شود باید کامالً
با شستشو در مواد شیمیایی مخصوص انجام میشود تا روکش طال به خوبی به سطح بچسبد.
.2 قرار دادن در وان آبکاری: جواهر تمیز شده را با یک گیره به قطب منفی )کاتد( یک منبع برق وصل میکنند. سپس آن را در یک محلول
شیمیایی )وان آبکاری( که حاوی ذرات ریز طال )معروف به “آب طال” یا نمک طال( است، غوطهور میکنند.
.3 اعمال جریان الکتریکی: با روشن کردن جریان برق، ذرات طال که بار مثبت دارند، به سمت قطعه فلزی که بار منفی دارد، حرکت میکنند و
روی سطح آن رسوب میکنند و یک الیه نازک از طال تشکیل میدهند.
.4 شستشو و خشک کردن: پس از مدت زمان مشخصی )که ضخامت روکش را تعیین میکند(، قطعه از وان خارج شده، شسته و خشک میشود.
�� ایجاد رنگهای مختلف در فرآیند آبکاری
نکته کلیدی برای ایجاد رنگهای مختلف در آبکاری، ترکیب محلول داخل وان آبکاری است:
از محلول حاوی طالی ۲۴ عیار خالص استفاده میشود تا رنگ زرد درخشان و غنی ایجاد شود. • برای آبکاری طالی زرد:
معموالً
• برای آبکاری طالی سفید: در این حالت، از محلول حاوی فلز رودیوم )Rhodium )استفاده میشود. رودیوم فلزی سفید، بسیار درخشان و
مقاوم است که یک الیه سفید براق روی طال ایجاد میکند. )بیشتر طالی سفید موجود در بازار، در واقع آلیاژی است که با روکش رودیوم سفیدتر
و درخشانتر شده است(.
• برای آبکاری رزگلد: محلول آبکاری عالوه بر طال، حاوی مقداری مس است. ترکیب این دو فلز در حین رسوب روی قطعه، الیهای به رنگ
رزگلد ایجاد میکند.
�� نتیجهگیری
صنعت طالسازی با بهرهگیری از دانش آلیاژسازی و فرآیند آبکاری الکتریکی، توانسته است از یک فلز زرد کالسیک، طیف گستردهای از
رنگها را خلق کند. آبکاری طال یک روش حیاتی برای افزایش زیبایی، دوام و تغییر رنگ زیورآالت است. چه طالی سفید، چه رزگلد و چه زرد
سنتی، هر رنگ داستان ترکیب خود را دارد و با کمک فرآیند آبکاری، جلوهای نو و درخشان به خود میگیرد تا سلیقههای مختلف را پوشش دهد و
دنیای طال و جواهر را بیش از پیش جذاب سازد